Skłodowscy

Start
O firmie
Oferta
Kontakt
konto
szukaj

Kiedy i ile pracodawca może potrącić z pensji
Podstawa prawna : art. 87- 91 ustawy z dnia 26.06.1974 r. Kodeks Pracy

(Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.)

Prawo pracy szczegółowo reguluje zasady dokonywania potrąceńz wynagrodzenia, ich wysokość oraz kolejność. Najbardziej uciążliwe dla pracownika są potrącenia, które pracodawca może dokonać bez jego zgody.

Zgodnie z treścią art. 87 par. 1 Kodeksu Pracy z wynagrodzenia za pracę – po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy potrąceniu podlegają:
  • sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych,
  • sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż alimentacyjne
  • zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi
  • kary pieniężne przewidziane w art. 108 Kodeksu Pracy (kary pieniężne)

W przypadku zbiegu wyżej wymienionych potrąceń realizowane są one w podanej kolejności, zatem kary pieniężne są potrącane w ostatniej kolejności


Bez zgody pracownika z jego poborów w pierwszej kolejności ściągane są świadczenia alimentacyjne. Nie chodzi tu tylko o alimenty na dziecko czy małżonka zasądzone przez sąd przy rozwodzie, ale również np. o rentę z tytułu niezdolności do pracy zarobkowej czy rentę umowną.

W dalszej kolejności potrącane są zaliczki, czyli pieniądze wypłacone pracownikowi na pokrycie wydatków obciążających pracodawcę, a związanych z wykonywaniem pracy,np. zakup materiałów. Zaliczka traktowana jest jak mienie powierzone pracownikowi do wyliczenia się.

Pracodawca może również, nie pytając o zgodę, pomniejszyć jego pensję o karę pieniężną, jaka została na niego nałożona, np. za picie alkoholu w pracy.


Zgodnie z art. 87 paragraf 7 Kodeksu Pracy pracodawca może także odjąć z pensji kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za które pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia. Przede wszystkim chodzi tu o sytuację, gdy pracodawca wypłaca pracownikowi wynagrodzenie z góry. Pracownik w sytuacji otrzymania wynagrodzenia przed wykonaniem pracy powinien liczyć się z obowiązkiem jego zwrotu, chyba że przepisy szczególne przyznają mu prawo do wynagrodzenia za ten czas.


Potrącenie z tytułu

Podstawą do potracenia alimentów i innych należności z wynagrodzenia bez zgody pracownika jest tzw. tytuł wykonawczy. Jest to dokument, który uprawnia właściwy organ sądowy (komornik) czy administracyjny (urząd skarbowy) do wszczęcie egzekucji.

Tytułami egzekucyjnymi będą między innymi:
  • prawomocne orzeczenie sądowe
  • ugody sądowe
  • decyzje administracyjne oraz postanowienia organów administracji państwowej, z których wynikają obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej.


Tylko za zgodą

Pozostałe należności nie wymienione w art. 87 paragraf 1 i 7 Kodeksu Pracy mogą być potrącane z pensji pracownika tylko za jego zgodą. Zgoda musi być udzielona w formie pisemnej. Wyrażenie przez pracownika zgody bez zachowania formy pisemnej jest nieważne – zgodnie z orzeczeniem Sadu Najwyższego wyrokiem z dnia 1 październik 1998 r.
(I PKN 366/98, OSNP 1999/21/684).


Ile zostanie z wypłaty

Nawet jeżeli pracownik ma ściągane z pensji alimenty oraz dodatkowe należności z innych tytułów wykonawczych nie może zostać pozbawiony środków do życia.

Wysokość dokonywanych potrąceń określa dokładnie Kodeks Pracy.

Zgodnie z w/w przepisem w razie egzekucji :
  • świadczeń alimentacyjnych potrącenia mogą być dokonywane do wysokości trzech piątych wynagrodzenia
  • innych należności lub potrącenia zaliczek pieniężnych mogą być dokonywane potrącenia do wysokości połowy wynagrodzenia.

W przypadku zbiegu egzekucji należności dopuszczalne jest potrącenie do wysokości trzech piątych wynagrodzenia.



Ważne !

Jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, kwota wolna od potrąceń ulega zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.


Dodatkowo ustawodawca określił kwotę jaka pracodawca powinien pozostawić pracownikowi.

W przypadku potrącenia pracownikowi innych niż świadczenia alimentacyjne pracodawca musi zostawić kwotę odpowiadającą minimalnemu wynagrodzeniu za pracę przysługującemu pracownikowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy.

Przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi wolną od potrąceń jest kwota 75 procent minimalnego wynagrodzenia.

Jeżeli pracodawca potrąca karę pieniężną nałożoną na pracownika, wówczas wolna od potrąceń jest kwota 90 procent minimalnego wynagrodzenia.

Wyrażenie zgody na potrącenie należności nie oznacza, że pracodawca może dokonywać ich w dowolnej wysokości.

Jeżeli zdejmowane z wynagrodzenia są należności na rzecz pracodawcy, wówczas kwota wolna od potrąceń odpowiada minimalnemu wynagrodzeniu za pracę, jakie przysługuje pracującym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy.

Przy potrącaniu za zgodą pracownika innych należności, np. składek z tytułu członkostwa w związku zawodowym, kwota wolna od potrąceń stanowi 80 procent minimalnego wynagrodzenia.


Ważne !
  • Pracodawca nie powinien grozić pracownikowi sankcjami dyscyplinarnym, jakie mogą być wyciągnięte w przypadku braku zgody na potrącenie niesłusznie wypłaconej wcześniej części poborów (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2002 r. – I PKN 889/00, OSNP – wkł. 2002/22/8).
  • Pracownik musi uzyskać od pracodawcy informację, dzięki której będzie miał świadomość, jaką kwotę faktycznie powinien oddać pracodawcy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2004 r. sygn. akt I PK 529/03)



Opracowała:
Agnieszka Berent – specjalista w dziale kadr
Buchalter Skłodowscy Spółka Jawna

Dodatkowe informacje