Obowiązująca od 5 sierpnia 2009 roku nowelizacja ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, a konkretnie art. 2091 §1 zobowiązuje pracodawców m. in. do wyznaczenia pracowników do wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników.

 

Zgodnie ze znaczeniem słowa ewakuacja osoby te będą odpowiedzialne za opuszczenie przez pracowników zagrożonego obszaru. Jednak w rzeczywistości zakres obowiązków takiej osoby będzie zależał od specyfiki danej firmy, a w szczególności od organizacji pracy w danym zakładzie.

Do obowiązków w zakresie ewakuacji może należeć:
• poinformowanie pracowników o zaistnieniu zagrożenia,
• otwarcie drzwi ewakuacyjnych,
• włączenie oświetlenia awaryjnego,
• sprawdzenie, czy wszystkie osoby opuściły zagrożony obszar,
• poinformowanie właściwych służb ratowniczych

 

Do tej funkcji powinno się wyznaczać osoby energiczne, zdecydowane, odpowiedzialne
 i budzące autorytet. Osoba nieśmiała w obliczu zagrożenia po prostu nie da sobie rady, a osoba niezdecydowana w sytuacji wystąpienia niespodziewanego utrudnienia będzie mogła swoimi poleceniami ten proces utrudnić. Nie bez znaczenia są też warunki fizyczne takich pracowników. Osoba wysoka i potężnie zbudowana zawsze wzbudzi większy respekt
i zaufanie niż osoba drobnej postury, choćby nie wiadomo jak głośno krzycząca.

 

Warunki fizyczne będą też nie bez znaczenia w sytuacji, gdy trzeba będzie bezpośrednio pomóc osobie niepełnosprawnej lub niespodziewanie kontuzjowanej.

 

Art. 2091 Kodeksu pracy § 3 wskazuje, że liczba pracowników wyznaczonych do zwalczania pożarów, ich szkolenie i wyposażenie powinny uwzględniać rodzaj i poziom występujących zagrożeń. ( pod uwagę należy wziąć liczbę i powierzchnię kondygnacji, liczbę klatek schodowych i wyjść z budynku, oraz nieobecności powodowane urlopem czy zwolnieniem lekarskim wyznaczonych do tego typu zadań pracowników).

Do obowiązków w zakresie zwalczania pożarów może należeć:
• uruchomienie systemów alarmowych,
• poinformowanie odpowiednich służb o zaistnieniu pożaru,
• uruchomienie systemów gaśniczych,
• obsługa ręcznego sprzętu gaśniczego.

 

Ustawodawca dokonując nowelizacji poprzedniego zapisu, nakazującego wyznaczanie do w/w czynności wyłącznie osób posiadających kwalifikacje z zakresu ochrony przeciwpożarowej, uznał, że do prowadzenia zadań w zakresie zwalczania pożarów
i ewakuacji wystarczy ogólna wiedza, uzyskana między innymi podczas szkoleń okresowych z dziedziny bhp.
  

Jeżeli chodzi o wyposażenie osób wyznaczonych do zwalczania pożarów i ewakuacji, to   najwłaściwszym rozwiązaniem będą telefony komórkowe. W książkę telefoniczną aparatu powinny zostać wprowadzone numery telefoniczne służb ratowniczych, szefa ochrony obiektu oraz angażowanych bezpośrednio do każdej akcji przedstawicieli kierownictwa zakładu.  Ważne jest również, aby w momencie ogłoszenia alarmu pracownicy ci byli łatwo zauważalni w tłumie. Dlatego powinno się wyposażyć ich w wyróżniające elementy ubrania, takie jak jaskrawej barwy nakrycia głowy lub kamizelki opatrzone napisem informacyjnym "Koordynator ewakuacji". Ten element, oprócz ułatwienia kontaktu z takimi osobami, nada im również pewnej oficjalnej rangi pozwalającej na łatwiejsze egzekwowanie wydawanych poleceń. Do podstawowego wyposażenia w/w osób należy zaliczyć: latarkę, gwizdek, megafon, który może być wykorzystany do przekazywania komunikatów na otwartej przestrzeni.
  

Art. 2091 §1 pkt 1 nakazuje pracodawcy zapewnienie środków niezbędnych do ewakuacji. W zakładach zatrudniających osoby pełnosprawne fizycznie warunki ewakuacji
 i wspomagające ją środki techniczne określają przeciwpożarowe przepisy budowlane. Natomiast w sytuacji gdy w obiekcie mogą znajdować się osoby niepełnosprawne, należy zapewnić dodatkowe wyposażenie ułatwiające ewakuację, np. nosze lub specjalne wózki schodowe umożliwiające zwiezienie takich osób z górnych kondygnacji bez użycia windy.
  

Przypisana art. 2091  Kodeksu pracy funkcja  "zwalczania pożarów",  jest  mocno ograniczona i powinna koncentrować się raczej na jak najszerzej rozumianej profilaktyce przeciwpożarowej.
  

Osoby wyznaczone przez pracodawców powinny na co dzień zwracać uwagę na drożność dróg i wyjść ewakuacyjnych, powinny być wyposażone przez pracodawcę w pełnomocnictwa pozwalające bezpośrednio reagować na przypadki łamania przepisów przeciwpożarowych, w tym palenie wyrobów tytoniowych poza wyznaczonymi do tego celu miejscami (w przypadku zauważenia sytuacji bezpośrednio zagrażającej bezpieczeństwu, np. zablokowania czy zastawienia drogi ewakuacyjnej, pracownicy ci powinni mieć prawo wydawania poleceń usunięcia uchybienia z rygorem natychmiastowej wykonalności).
  

Akcje gaszenia pożarów powinne być zawsze wykonywane przez jednostki straży pożarnej.