Gwarancja zapłaty za roboty budowlane

Wykonawca na każdym etapie procesu budowlanego będzie miał prawo żądać od inwestora udzielenia gwarancji zapłaty za roboty budowlane.
8 stycznia 2010 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, dotyczącą instytucji gwarancji zapłaty za roboty budowlane. Ustawa stanowi wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 listopada 2006 r. (sygn. akt K 47/04 – Dz.U. z 2006 r. Nr 220, poz. 1613), który orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji RP przepisów art. 4 ust. 4 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 9 lipca 2003 r. o gwarancji zapłaty za roboty budowlane.
   
Ustawa ma na celu wyeliminowanie procederu nieuregulowania przez inwestorów i wykonawców robót budowlanych należnej zapłaty za prace wykonane przez wykonawców i podwykonawców – szczególnie małych i średnich przedsiębiorców.
   
Ustawa przenosi regulacje dotyczące gwarancji zapłaty za roboty budowlane z dotychczasowej odrębnej ustawy z 9 lipca 2003 r. o gwarancji zapłaty za roboty budowlane do kodeksu cywilnego.

Zgodnie z ustawą wykonawca będzie miał prawo żądać od inwestora udzielenia gwarancji zapłaty za roboty budowlane w celu zabezpieczenia terminowej zapłaty umówionego wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych. Warto podkreślić, że znaczna część przepisów ma charakter bezwzględnie obowiązujący.

Formami zabezpieczenia wierzytelności będzie gwarancja bankowa lub ubezpieczeniowa, a także akredytywa bankowa lub poręczenie banku udzielone na zlecenie inwestora. Koszty takiego zabezpieczenia ponosić będą w równych częściach inwestor oraz żądający gwarancji wykonawca. Prawo wykonawcy do żądania gwarancji zapłaty nie będzie mogło być w żaden sposób wyłączone lub ograniczone. Jednym z ważniejszych postanowień ustawy jest to, że inwestor nie będzie mógł odstąpić od umowy, w przypadku gdy wykonawca zażąda przedstawienia gwarancji zapłaty.

Odstąpienie takie będzie bowiem bezskuteczne. Ustawa wprowadza także  możliwość żądania od inwestora gwarancji zapłaty na każdym etapie procesu budowlanego. W praktyce będzie to oznaczało, że wykonawca będzie mógł zażądać od inwestora gwarancji na przykład wówczas, gdy w trakcie realizacji umówionych robót budowlanych pojawią się uzasadnione wątpliwości co do rzetelności lub kondycji finansowej inwestora. Wykonawca robót budowlanych będzie mógł zażądać od inwestora gwarancji zapłaty do wysokości ewentualnego roszczenia z tytułu wynagrodzenia wynikającego z umowy oraz robót dodatkowych lub koniecznych do wykonania umowy, zaakceptowanych na piśmie przez inwestora. Termin udzielenia zabezpieczenia wierzytelności będzie wyznaczał wykonawca, nie może być on jednak krótszy niż 45 dni. W razie bezskutecznego upływu powyższego terminu wykonawca będzie mógł odstąpić od umowy z winy inwestora. W takim wypadku inwestor będzie zobowiązany wypłacić wykonawcy umówione wynagrodzenie, przy czym będzie mógł odliczyć od zapłaty to, co wykonawca zaoszczędził z powodu niewykonania całości robót budowlanych.

Ustawa będzie miała zastosowanie także do umów zawieranych pomiędzy generalnym wykonawcą a dalszymi wykonawcami oraz pomiędzy wykonawcami a podwykonawcami. Nowe przepisy nie będą jednak zabezpieczać interesów wszystkich uczestników procesu budowlanego, ponieważ nie dotyczą takich podmiotów, jak: inżynierowie, architekci oraz dostawcy i producenci materiałów budowlanych. Ustawa została przyjęta przez Senat bez poprawek i została podpisana przez Prezydenta RP.


USTAWA z dnia 8 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny
Art. 1. W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.1)) wprowadza się następujące zmiany:

1. uchyla się art. 80;
2. po art. 649 dodaje się art. 6491-6495 w brzmieniu:
   

"Art. 6491. § 1. Gwarancji zapłaty za roboty budowlane, zwanej dalej gwarancją zapłaty", inwestor udziela wykonawcy (generalnemu wykonawcy) w celu zabezpieczenia terminowej zapłaty umówionego wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych.

§ 2. Gwarancją zapłaty jest gwarancja bankowa lub ubezpieczeniowa, a także akredytywa bankowa lub poręczenie banku udzielone na zlecenie inwestora.

§ 3. Strony ponoszą w równych częściach udokumentowane koszty zabezpieczenia wierzytelności.

Art. 6492. § 1. Nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć  prawa wykonawcy (generalnego wykonawcy) do żądania od inwestora gwarancji zapłaty.

§ 2. Odstąpienie inwestora od umowy spowodowane żądaniem wykonawcy (generalnego wykonawcy) przedstawienia gwarancji zapłaty jest bezskuteczne.

Art. 6493. § 1. Wykonawca (generalny wykonawca) robót budowlanych może w każdym czasie żądać od inwestora gwarancji zapłaty do wysokości ewentualnego roszczenia z tytułu wynagrodzenia wynikającego z umowy oraz robót dodatkowych lub koniecznych do wykonania umowy, zaakceptowanych na piśmie przez inwestora.

§ 2. Udzielenie gwarancji zapłaty nie stoi na przeszkodzie żądaniu gwarancji zapłaty do łącznej wysokości określonej w § 1.

Art. 6494. § 1. Jeżeli wykonawca (generalny wykonawca) nie uzyska żądanej gwarancji zapłaty w wyznaczonym przez siebie terminie, nie krótszym niż 45 dni, uprawniony jest do odstąpienia od umowy z winy inwestora ze skutkiem na dzień odstąpienia.

§ 2. Brak żądanej gwarancji zapłaty stanowi przeszkodę w wykonaniu robót budowlanych z przyczyn dotyczących inwestora.

§ 3. Inwestor nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania robót budowlanych, jeżeli wykonawca (generalny wykonawca) był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących inwestora. Jednakże w wypadku takim inwestor może odliczyć to, co wykonawca (generalny wykonawca) oszczędził z powodu niewykonania robót budowlanych.

Art. 6495. Przepisy art. 6491-6494 stosuje się do umów zawartych między wykonawcą (generalnym wykonawcą) a dalszymi wykonawcami (podwykonawcami).

Art. 2. Do umów o roboty budowlane zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Art. 3. Traci moc ustawa z dnia 9 lipca 2003 r. o gwarancji zapłaty za roboty budowlane (Dz. U. Nr 180, poz. 1758 oraz z 2006 r. Nr 220, poz. 1613).

Art. 4. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: L. Kaczyński
opracowała Danuta Skucińska 20.04.2010